Vietnews.ru
Lịch sử

Thụy Điển từng cố giành vùng Baltic từ Đế chế Nga như thế nào?

27/10/2021 (Đọc 8 phút)


Thụy Điển giành được chiến thắng hải quân lớn nhất trong lịch sử của mình trước người Nga. Tuy nhiên, điều đó không giúp Thụy Điển tái gia nhập câu lạc bộ các đại quốc.

Đế chế Thụy Điển bị Nga thách thức

Trong gần như toàn bộ thế kỷ 17, Thụy Điển tận hưởng vinh quang của vị thế đại cường quốc. Lục quân và hải quân Thụy Điển được coi là mạnh nhất châu Âu, đã giành được một chuỗi các thắng lợi vang dội trong vô số cuộc chiến tranh. Cùng với các chiến thắng đó, Thụy Điển chiếm được nhiều tài sản mới dọc theo bờ biển Baltic, biến vùng biển này thành "một cái hồ" của Thụy Điển.

Trận hải chiến gần Vyborg. Ảnh: Public domain.

Nhưng trạng thái này đã thay đổi căn bản trong quá trình diễn ra Đại chiến Bắc Âu (1700-1721), trong đó Thụy Điển giao chiến với liên minh gồm Nga, Đan Mạch, Khối Thịnh vượng chung Ba Lan-Litva và Saxony. Bất chấp các thành công ban đầu, Thụy Điển đã thất bại trong trận chiến Poltava vào ngày 8/7/1709, rồi hứng chịu thêm các thất bại nữa cả trên bộ và trên biển. Cuối cùng vào năm 1721, Thụy Điển buộc phải ký Hòa ước Nystadt, theo đó Thụy Điển phải nhượng cho Nga các vùng lãnh thổ Livonia (tức miền trung và miền bắc của Latvia ngày nay), Estland (tức Estonia), Ingria (ngày nay là tỉnh Leningrad và thành phố Saint Petersburg), và vùng đông nam Phần Lan.

Thụy Điển quyết phục thù

Ở Stockholm, thất bại trên chỉ được xem như một bước lùi tạm thời. Người Thụy Điển tin rằng họ sẽ nhanh chóng tập hợp lại lực lượng và báo thù. Vấn đề là khi nào mà thôi. Vào năm 1734, tại một cuộc họp của Ủy ban Cơ mật thuộc Quốc hội Thụy Điển (cơ quan chuyên về chính sách đối ngoại và quốc phòng), người ta quyết định làm mọi thứ cần thiết để “đưa nước Nga trở về biên giới trước đây của nó”. Bốn năm sau, các hoạt động chuẩn bị cho chiến tranh được Thụy Điển khẩn trương triển khai, khi phái cứng rắn muốn chiến tranh với Nga lên nắm quyền. Phái cứng rắn được gọi bằng biệt danh “Mũ”.

Vào ngày 8/8/1741, Vương quốc Thụy Điển tuyên chiến với Nga. Lý do chính thức do họ đưa ra là các sĩ quan Nga vào 2 năm trước đó đã ám sát người đưa thư ngoại giao của Thụy Điển - Malcolm Sinclair – một nhân vật tích cực thúc đẩy hình thành liên minh quân sự Thụy Điển-Thổ Nhĩ Kỳ. Lý do thứ hai là Nữ hoàng Nga Anna Ioannovna đã áp lệnh cấm lên việc xuất khẩu bánh mì sang nước láng giềng phương bắc. Nữ hoàng Nga làm vậy sau khi bà biết được tài liệu của Sinclair về kế hoạch gây chiến của Thụy Điển.

Trong chiến dịch quân sự lần này, Thụy Điển đặt mục tiêu lấy lại toàn bộ vùng lãnh thổ bị mất của họ, hoặc tối thiểu tái chiếm Ingria nếu mọi thứ diễn ra không như kế hoạch.

Stockholm tin rằng một cuộc chiến tranh với Nga sẽ diễn ra nhanh chóng và phần thắng sẽ thuộc về họ. Thụy Điển tính toán rằng họ đang có lợi thế vì vào lúc đó Ivan VI trẻ tuổi mới lên ngai vàng tại Nga và một cuộc tranh giành quyền lực đã nổ ra giữa các phái trong triều đình Nga.

Tuy nhiên, mối đe dọa từ Thụy Điển đã bị vô hiệu hóa nhờ vào tài năng xuất chúng của viên tư lệnh Nga sinh ra ở Ireland, Peter von Lacy. Vào tháng 8/1741, ông này đã đánh tan tác quân địch trong trận chiến Villmanstrand. Đúng một năm sau đó, quân lính của ông đã bao vây và bức hàng lực lượng chủ lực của quân đội Thụy Điển ở Helsingfors (Helsinki). Baron Ivan Cherkasov viết cho Alexey Bestuzhev-Ryumin: “Từ nay trở đi, gần như toàn bộ lãnh thổ của Phần Lan nằm dưới sự kiểm soát của Nga”. Các viên chỉ huy Thụy Điển Henrik Magnuss von Buddenbrock và Karl Emil Loewenhaupt bị quy trách nhiệm về thất bại của quốc gia này – họ bị triệu về nước rồi bị hành quyết.

Theo các điều khoản của Hòa ước Åbo, đạt được vào ngày 3/2/1743, Nga đã trao trả lãnh thổ Phần Lan cho Thụy Điển, ngoại trừ một mảnh đất nhỏ có pháo đài Neishlot (Savolinna). Điều này giúp đẩy biên giới ra xa Saint Petersburg. Ngoài ra, Nữ hoàng Elizabeth Petrovna (người lên ngôi thay thế Ivan VI sau một cuộc đảo chính cung đình) yêu cầu Thái ấp Vương chúa Adolf Frederick của Lübeck được công nhận là người thừa kế ngai vàng của Thụy Điển. Ông ta là chú của Thái tử Karl Peter Ulrich (tương lai là Pi-e Đệ Tam của Nga), người được nữ hoàng Nga chọn làm người kế vị. Người được Elizabeth bảo hộ thực sự đã lên ngôi vua Thụy Điển vào năm 1751 nhưng điều này không mang lại lợi lộc nào cho Nga.

Nỗ lực lần 2 của Thụy Điển, đẫm máu nhưng không xoay chuyển được cục diện

Vào năm 1788, Quốc vương Gustav III thực hiện thêm một nỗ lực nữa để khôi phục lại vị thế đại cường quốc cho Thụy Điển và đẩy Nga ra khỏi bờ biển Baltic. Lần này cách tiếp cận của Thụy Điển cẩn trọng hơn và khôn khéo hơn – họ bắt đầu khai chiến ngay giữa lúc diễn ra cuộc chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1787-1791), khi phần lớn lục quân và hải quân Nga bị giữ chặt ở phía nam. Để tạo cớ tuyên chiến, một nhóm quân nhân Thụy Điển mặc quân phục Nga dàn dựng một cuộc tấn công vào biên giới Thụy Điển ở Puumala.

Quân đội Thụy Điển giành được một số chiến thắng ở Phần Lan nhưng vẫn thận trọng khi tiến vào lãnh thổ Nga. Kế hoạch của họ tập trung vào giành chiến thắng trên biển và đổ quân xuống sát Saint Petersburg. Hoạt động quân sự của họ ở vùng Baltic tiếp diễn với các mức độ thành công khác nhau cho đến khi diễn ra trận chiến Vyborg vào ngày 3/7/1790, khi hạm đội Thụy Điển bị chặn lại tại vịnh Vyborg. Mất gần 20 chiến hạm cùng khoảng 5.000 quân, phía Thụy Điển nỗ lực phá vây thành công nhưng đành từ bỏ kế hoạch đánh chiếm thủ đô Nga khi đó.

Nga đang suýt thắng thì hạm đội Thụy Điển làm được điều một khó tin là đánh bại đối phương ở eo biển Svensksund vào ngày 10/7/1790. Hơn 500 chiến hạm thuộc hai bên tham gia trận hải chiến lớn nhất từng thấy ở Biển Baltic. Hạm đội Nga mất 35 tàu, với 7.000 lính thương vong. Thụy Điển bắt được 22 tàu khác của hạm đội Nga. Tổn thất của phía Thụy Điển chỉ là 5 tàu nhỏ.

Vua Gustav III – chỉ huy hạm đội Thụy Điển, viết cho vợ Sofia Magdalena: “Cảnh tượng tiêu diệt quân thù thật khủng khiếp. Những khoảnh khắc cuối cùng của cuộc chiến thật đáng sợ. Màn đêm buông xuống, khắp nơi là cảnh lửa cháy và tiếng kêu rên... Ta hy vọng rằng nếu tiếp tục như vậy chúng ta có thể khiến Nữ hoàng Catherine II tha thứ cho những lỗi lầm của chúng ta và chấp nhận theo đuổi hòa bình”.

Khi tình hình lắng xuống, không bên nào giành được chiến thắng quyết định. Hiệp ước Värälä được ký kết vào ngày 14/8 năm đó với điều khoản giữ nguyên hiện trạng.

Khi ấy Thụy Điển đành từ bỏ việc cố gắng ép Nga đàm phán lại Hòa ước Nystadt. Chưa đầy 20 năm sau, chính Thụy Điển rơi vào trạng thái phải phòng ngự. Vào năm 1808, với sự hậu thuẫn của Napoleon Bonaparte, Nga phát động cuộc chiến tranh chống láng giềng phương bắc của mình, dẫn tới “thảm họa quốc gia lớn nhất” trong lịch sử dài lâu của nhà nước Thụy Điển - đó là việc đánh mất toàn bộ Phần Lan./.

Theo VOV


Tags: Thụy Điển từng cố giành vùng Baltic từ Đế chế Nga như thế nào?
#Đế chế Nga


TIN LIÊN QUAN

Thụy Điển giành được chiến thắng hải quân lớn nhất trong lịch sử của mình trước người Nga. Tuy nhiên, điều đó không giúp Thụy Điển tái gia nhập câu lạc bộ các đại quốc.

Lịch sử,

27/10/2021

Những thông tin giá trị do Richard Sorge gửi về Trung tâm, đã giúp Moscow tránh được cuộc tấn công của quân đội Đức.

Lịch sử,

21/10/2021

Vương triều Romanov gồm nhiều thành viên đang sinh sống tại nước ngoài và gia nhập hoàng gia những nước khác, trong đó có Hoàng thân Philip của Anh.

Lịch sử,

04/10/2021

Đức coi Aleksandr Demyanov là điệp viên trung thành, nhưng không ngờ ông là tình báo viên Liên Xô và liên tục cấp tin giả khiến đối phương thất bại.

Lịch sử,

23/09/2021

Thỏa thuận giữa triều đình Thanh, Trung Quốc, với Đế quốc Nga được ký kết bí mật sau khi Trung Quốc thảm bại trước Nhật Bản trong cuộc xung đột 1894-95.

Lịch sử,

05/04/2021

Sinh ngày 18/6/1901, công chúa Nga Anastasia được đồn là thành viên duy nhất trong gia đình Sa hoàng Nicholas II còn sống sau năm 1918. Vì vậy, những câu chuyện về Anastasia khiến công chúng tò mò về sự thật - giả.

Lịch sử,

16/02/2021

Tình yêu của Margarita dành cho Einstein là chân thành, trong sáng, nhưng đối với cơ quan tình báo Liên Xô lúc đó, đây quả là một cơ hội ngàn vàng.

Lịch sử,

31/01/2021

Trong Chiến tranh Lạnh, lực lượng không quân của Mỹ và các đồng minh NATO đã phải giải bài toán khó: phát triển các phương tiện đủ năng lực thâm nhập mạng lưới phòng không ngày càng dày đặc và tinh vi của các nước khối Hiệp ước Warsaw, đặc biệt trên đất Liên Xô, theo Military Watch.

Lịch sử,

04/01/2021

Cuộc đời chính trị của Eduard Shevardnadze, cựu Ngoại trưởng Liên Xô là một hiện tượng kỳ lạ trên chính trường Xô Viết. Ông thuộc phe cánh Đoàn TNCS. Trên con đường công danh, lúc ông thuộc nhóm này, lúc phe kia. Các nhóm có ông, lúc thăng, lúc trầm, nhưng riêng ông chỉ có thăng chứ không có trầm.

Lịch sử,

13/12/2020

Obama viết trong hồi ký rằng Tổng thống Nga Putin từng dành 45 phút "dường như vô tận" để phàn nàn về nước Mỹ với ông.

Lịch sử,

17/11/2020

Áo dỡ bỏ hạn chế lưu thông hàng không với Nga

Áo sẽ dỡ bỏ tất cả các hạn chế phòng chống COVID-19 trong giao thông hàng không với Nga kể từ ngày 9/11.

Du khách Nga đổ về Biển Đỏ của Ai Cập

Mussa Al Nahas, một tiểu thương buôn bán nước hoa và gia vị ở Biển Đỏ (Ai Cập) đang rất vui mừng khi nhìn thấy hàng dài những du khách Nga đến đây du lịch. Kể từ vụ rơi máy bay Nga bị cho là do nhóm phiến quân của Nhà nước Hồi giáo tự xưng gây ra, rất ít du khách Nga đặt chân đến Ai Cập để du lịch.

02.11.2021

Hàng chục nghìn du khách Nga đã đặt tour sang Việt Nam

Các doanh nghiệp lữ hành cho biết hàng chục nghìn du khách Nga đã đặt tour để sang Việt Nam du lịch. Nếu được cho phép, mỗi tuần hàng chục chuyến bay từ Nga sẽ hạ cánh ở Việt Nam.

21.10.2021

Ngôi làng kỳ lạ ở Nga, nơi mọi người đều có thể đi trên dây

Tsovkra-1 (Цовкра), ngôi làng nhỏ ở vùng núi của Cộng hòa tự trị Dagestan thuộc Nga, nổi tiếng là nơi duy nhất trên thế giới mà tất cả người dân khỏe mạnh đều có khả năng đi trên dây.

20.10.2021

Nga nối lại các chuyến bay tới 9 quốc gia từ ngày 9/11

Theo thông báo đưa ra ngày 14/10, kể từ ngày 9/11 tới, Nga sẽ nối lại các chuyến bay với 9 quốc gia gồm Bahamas, Iran, Hà Lan, Na Uy, Oman, Slovenia, Tunisia, Thái Lan và Thuỵ Điển.

14.10.2021

VietNews.ru

Tin tức LB Nga - Nước Nga ngày nay.
VietNews.ru

© 2021 - All Rights Reserved. VietNews.ru